آسانترين، راحتترين و ارزانترين وسيلهاي كه مردم براي رفع خستگي، كسالت و به دست آوردن آرامش از آن استفاده ميكنند، آب است. آب درماني يا هيدروتراپي (HYDROTHERAPY)، يك روش عامه پسند است و بر خلاف اكثر روشهاي ديگر، رفع خستگي عضلاني با رضايت و خوشنودي توأم ميشود.
اثرات آب درماني در درمان بيماريها
استفاده از هيدروتراپي در درمان بيماريهاي ريوي، تنگي نفس، تصلب بافتها، امراض نخاعي، كمردرد، دندان درد، ميگرن و در آرام بخشي به چشمان خسته مؤثر است.
آب درماني براي پوست
تأثيرات درماني آب به واسطه اثري است كه روي پوست بدن دارد. در اثر برخورد جريان آب، گيرندههاي عصبي پوست تحريك ميشوند. تحريكات ايجاد شده از طريق اعصاب، بر سيستم عصبي مركزي تأثير ميگذارند و تأثيرات سيستم عصبي مركزي باعث به وجود آمدن اثرات درماني آب ميشود.
آب درماني روي جريان خون، سوخت و ساز بدن، سيستم عصبي، تركيب خون و ميزان ترشح غدد نيز تأثير ميگذارد و در نهايت، تجمع اين تأثيرات روي روان فرد منعكس ميشود.
آب درماني براي كم خوابي
حمام آب داغ يكي از راههاي درمان افرادي است كه خواب سبكي دارند. هر چيزي كه باعث شود خون به بخشهاي خارجي و بيروني مغز بازگردد به درمان بي خوابي كمك ميكند. افت درجه حرارت بدن ميتواند كمك كند تا بدن به خواب عميقتري فرو رود.
آب درماني براي گرفتگي عضلاني
حمام آب داغ در هنگام گرفتگي ماهيچهها مفيد است. وقتي شخص به زير آب فرو ميرود، احساس بي وزني ميكند. آبي كه در حال حركت است، گيرندههاي حس لامسه روي پوست را تحريك كرده و باعث آزاد شدن ماهيچههاي منقبض و افزايش جريان خون ميشود. اين مالش آب باعث احساسي همچون ماساژ ميشود.
آب درماني براي كمر درد و زانو درد
درمان با حمام داغ اثرات كوتاه و بلند مدتي روي افرادي كه از كمردرد رنج ميبرده اند، داشته است. فرد در داخل آب اقدام به ماساژ درماني، تقويت عضلات و حركتهاي مفاصل ميكند.
زماني كه بيمار در داخل آب قرار ميگيرد، بر اساس قانون ارشميدس ميزان فشاري كه بر روي مفاصل وارد ميشود، كاهش يافته و با حركاتي كه داخل آب انجام ميدهد، عضلات تقويت ميشود و اين تقويت باعث ميگردد تا فشار بر روي فضاي ديسك و كپسول مفصل كاهش يابد و نهايتاً اين كاهش فشار منجر به كاهش شدت بيماري ميشود.
موارد كاربرد آب درماني در ورزش
از هيدروتراپي به غير از رفع خستگي و ايجاد آرامش در ورزشكاران، در موارد ديگري نيز ميتوان استفاده كرد. مهمترين كاربردهاي آب درماني در ورزش شامل موارد زير است :
* به عنوان قسمتي از درمان فوري آسيب ورزشي كه بايد از آب سرد با درجه حرارت حدود 8/12 درجه سانتيگراد استفاده كرد؛ براي مثال قرار دادن مچ پا يا دست آسيب ديده در ظرف آب سرد، باعث جلوگيري از ايجاد ورم و التهاب در موضع صدمه ديده ميشود و درد را كاهش ميدهد.
* در درمان ضايعات ورزشي مزمن، مثل كوفتگي، رگ به رگ شدن و پيچ خوردن مفاصل، التهاب و تورم تاندون يا زردپي ميتوان از آب درماني استفاده كرد. البته توصيه ميشود كه در ابتداي وجود ضايعه حاد و شديد، از آب گرم نيز استفاده كنيد.
* بعد از عمل جراحي در صدمات ورزشي، براي به دست آوردن مجدد حركت مفاصل ميتوان از آب درماني استفاده كرد.
* از موارد مهم ديگر، كاربرد آب درماني در ورزش براي تحرك و انعطاف پذيري در عضلات و مفاصل است. در اين حالت نيز عضو مورد نظر را در يك وان يا ظرف مناسب قرار ميدهيم. در صورت امكان ميتوان از استخر آب گرم استفاده كرد. گرماي آب باعث نرم شدن بافتها و عضلات و مفاصل ميشود و اين امر كيفيت انجام حركات در عضو صدمه ديده را بهبود ميبخشد.
* به عنوان قسمتي از برنامه آمادگي ورزشكاران هم ميتوان از آب درماني استفاده كرد. منظور اين است كه براي گرم كردن عضلات بدن، افزايش جريان خون در بافتها، بهبود وضع تغذيه سلولها، قبل از شروع تمرينات و حركات جهت تقويت و آماده كردن بدن، ميتوان از آب درماني استفاده كرد.
* از جمله موارد ديگري كه هيدروتراپي در ورزش كاربرد دارد، تميز و برطرف كردن مواد خارجي از روي زخمها، خراشيدگيها، تاولها و ديگر صدمات ورزشي است كه در پوست بدن به وجود ميآيد.
چگونه آب درماني باعث رفع خستگي ورزشكاران ميشود؟
هنگام قرار گرفتن در آب، تغييرات زير در بافتها و اندامهاي بدن رخ ميدهد :
1- افزايش درجه حرارت بدن : بر حسب دماي آب، درجه حرارت بدن هم تغيير ميكند. در اغلب موارد كه درجه حرارت آب استخر بين 34 تا 37 درجه سانتيگراد است، دماي بافتها و عضلات ورزشكار نيز مقداري افزايش مييابد.
2- افزايش سوخت و ساز بافتها : در اثر افزايش حرارت بافتهاي مختلف بدن، ميزان سوخت و ساز بدن نيز زياد ميشود.
3- اتساع عروق : بالا بودن حرارت آب، منجر به بالا رفتن حرارت بدن و گشاد شدن عروق و مويرگها ميشود. اتساع عروق ناشي از افزايش سوخت و ساز سلولها است كه نياز به اكسيژن اضافي و دفع بيشتر مواد حاصل از سوخت و ساز دارند.
4- افزايش جريان خون : افزايش درجه حرارت بدن موجب زيادتر شدن سوخت و ساز سلولها ميشود كه براي جبران كردن اين امر، جريان خون بافتها زياد ميشود. بنابراين ميزان جريان خون نيز متعاقب قرار گرفتن در آب گرم افزايش مييابد.
5- افزايش ميزان فعاليت قلب : به دنبال اتساع عروق خوني و زياد شدن ميزان جريان خون، ميزان خون وارده به قلب نيز زيادتر ميشود و ميزان برون ده قلبي افزايش مييابد و فعاليت قلبي بيشتر ميشود.
هشدارهاي آب درماني
آب درماني بايد زير نظر متخصص اين كار انجام شود. بهتر است در هنگام استفاده از آن به نكاتي چند توجه داشت:
- هنگام وجود اختلال حسي در ورزشكاران، بايد درباره درجه حرارت آب دقت زيادي به عمل آورد، زيرا امكان ايجاد آسيب، پس از استفاده از آب گرم در ورزشكاراني كه دچار اختلالات حسي هستند، وجود دارد.
- ورزشكاراني كه اختلالات گردش خون، عفونت حاد، زخم باز و وسيع، نارسايي قلبي يا نارسايي تنفسي و اختلالات غدد دارند، نبايد از هيدروتراپي استفاده كنند. در صورت به كار بردن آن نيز بايد دقت بسيار زيادي به عمل آورند.
- ورزشكاران خانم كه دوران قاعدگي را ميگذرانند، نبايد از هيدروتراپي استفاده كنند.
- در صورتي كه در سيستم تنفسي فرد، گرفتگي عروق خوني وجود دارد، نبايد از اين روش استفاده كرد.
- اين روش درماني نبايد براي كساني كه دچار بيماري هاي قلبي عروقي، بزرگي غده تيروئيد و فشار خون بالا هستند مورد استفاده قرار گيرد.
ادامه مطلب
